Zadzwoń: +48 544 44 00 33, +48 604 999 333

Rzeżucha – „witaminowa bomba”

Starając się zaspokoić potrzeby ciała na ogół myślimy o wielu produktach. Zasadniczo słusznie. Można jednak zagadnienie zdecydowanie uprościć i to dzięki jednej roślinie – pieprzycy siewnej (Lepidium sativum L.). Znana w Polsce pod zwyczajową nazwą „rzeżucha”, „rzeżucha siewna” lub „rzeżucha ogrodowa”. Jest to o tyle mylące (dla mnie jako biologa irytujące), że nazwa rzeżucha odnosi się do odrębnego rodzaju roślin. Ale niech będzie, pozostanę przy rzeżusze.

 

 

kanapka z rzeżuchą

 

 

Naturalnie rośnie w południowo-zachodniej Azji oraz w Pakistanie, Etiopii, Egipcie. Uprawiana praktycznie na całym świecie. Ta delikatna roślinka, blisko spokrewniona z kapustą, do Europy dotarła w starożytności. Sadzono ją w Grecji i w Rzymie. Wraz z sałatą była poświęcona Adonisowi, ulubieńcowi Afrodyty. W ramach święta Adoniów zakładano ogrody Adonisa, wazy lub skrzynie z cienką warstwą ziemi, w których sadzono sałatę oraz rzeżuchę. Szybko wschodziły, po czym, podobnie jak Adonis, szybko ginęły. Nadmienię, że ów Adonis faktycznie przysłużył się florze. Gdy nasłany przez Aresa wielki dzik rozorał mu udo (raniąc zresztą śmiertelnie), z kropli krwi, które padły na ziemię, wyrosły kwiaty – adonisy (inaczej miłek).

W starożytnym Egipcie rzeżucha była cenioną rośliną przeznaczoną jako dar dla faraonów spoczywających w piramidach.

W Polsce znana od XV wieku.

 

Wyznam absolutnie serio, że od lat reklamuję rzeżuchę. Zapatrzeni w coraz bogatszą, egzotyczniejszą ofertę sklepów zapominamy o niej. Tymczasem w medycynie ludowej nie bez powodu nazywano rzeżuchę zdrowiem ciała.

 

 

kobieta w ciąży

 

 

Wykorzystywana jako:

  • środek pobudzający,
  • poprawiający urodę
  • i regulujący zaburzenia tarczycy.

 

Ma właściwości:

  • oczyszczające,
  • poprawia apetyt,
  • wspomaga trawienie.

 

Znalazła zastosowanie przy owrzodzeniach skóry (oczyszcza krew, dlatego uważa się, że może leczyć trądzik, łojotok i inne dolegliwości dermatologiczne). Wzbogacając krew w siarkę pobudza skórę i cebulki włosowe. Tak samo działa sok z rzeżuchy wcierany we włosy.

 

Świeżym sokiem można przemywać twarz, by rozjaśnić plamy, piegi i przebarwienia.

 

 

hodowla rzeżuchy

 

 

Niegdyś rzeżuchą dezynfekowano jamę ustną i przewód pokarmowy (z pasożytów jelitowych). Poza tym działa moczopędnie – z tego względu wskazana jest przy chorobach nerek. Ale uwaga! Jeśli zjemy jej za dużo, może spowodować stan zapalny pęcherza. Kilka porcji wielkości łyżeczki od herbaty w zupełności wystarczy w ciągu doby.

 

Ze względu na pokaźną zawartość witaminy C, zaleca się ją palaczom (osoby palące mają o 40% mniej witaminy C niż osoby niepalące).

 

Rzeżucha to również świetne źródło:

  • witamin A, K, B2, B6 i kwasu foliowego
  • oraz składników mineralnych – wapnia, żelaza, magnezu, potasu, jodu, miedzi i manganu.

 

Dlatego powinna znaleźć się w jadłospisie:

  • kobiet ciężarnych,
  • dzieci,
  • a także osób wycieńczonych.

 

Wskazane jest regularne jedzenie rzeżuchy przy:

  • bronchicie,
  • dolegliwościach reumatycznych,
  • anemii,
  • chorobie wieńcowej,
  • zaburzeniach krążenia.

 

Zalecana chorym na osteoporozę, zwłaszcza osobom nie tolerującym mleka i jego przetworów. Pod względem zawartości wapnia rzeżucha ustępuje jedynie orzechom laskowym!

 

Ponieważ stanowi bogate źródło łatwo przyswajalnego jodu, powinny po nią sięgać osoby z niedoczynnością tarczycy.

 

Zdaje egzamin również przy cukrzycy obniża bowiem poziom cukru we krwi, zaś zawarty w niej chrom wspomaga prawidłową pracę trzustki.

 

Rzeżucha jest pikantna, ma oryginalny, ostry, wyrazisty smak i zapach. Smak zawdzięcza obecności glikozydu izosiarkocyjanowego, czyli po prostu siarki.

Ściętą rzeżuchę bądź kiełki można dodawać do zup, kanapek z twarożkiem lub pomidorami. Sprawdza się z potrawami z jaj, ryb oraz mięsa. Wyraźnie poprawia dzieciom apetyt.

 

 

rzeżucha wyrasta z klawiatury komputera

 

 

Należy do warzyw, których nie powinno zabraknąć w naszym jadłospisie (obok kapusty, czosnku, sałaty, brokułów, papryki). Powinniśmy ją uprawiać przez cały rok – szczególnie zimą i na przedwiośniu, kiedy trudniej o pełnowartościowe warzywa. Rzeżucha z powodzeniem je zastąpi, zresztą wiele z nich przewyższa wartością odżywczą. Jest nieoceniona, kiedy dopada nas wiosenne przesilenie – czujemy się słabo, kiepsko znosimy zmiany temperatur, mamy szarą cerę, matowe włosy.

 

Domowa uprawa rzeżuchy (podaję, na wszelki wypadek)

 

1. Nasiona rzeżuchy przesyp z torebki do szklanki, zalej obficie wodą.

2. Odstaw, by zaczęły się kleić (jak namoczone siemię lnianie).

3. Następnie rozsmaruj masę na wilgotnej warstwie ligniny, umieszczonej na talerzu, tacy, odwróconej doniczce itp.

Lignina musi być stale wilgotna, ale nie może pływać w wodzie.

4. Całość przykryj na dwa dni. Kiedy zauważysz, że nasiona kiełkują, zdejmij przykrycie.

5. Po ok. 10 dniach, gdy roślinki będą miały 5-7 cm, można zacząć zbiór ścinając je nożyczkami tuż nad ligniną.

 

Należy dbać by rzeżucha nie zakwitła, nabiera wówczas ostrego, gorzkiego smaku. Ścięte kiełki (bez korzeni) można przechowywać w lodówce, ale nie dłużej niż dobę.

 

 

Autor: Krzysztof Pochwicki

 

Zostaw komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *